Ukazioaren ukazioan bizi gara eta hasieran aipatutako esaldi borobil horiek esaten edo argitaratzen dituztenek argi dute beraien ukazioaren helburu bakarra bizi dugun egoera politikoan eta sozialean duten ardura estaltzea dela. Gatazka politiko bat konpontzeko ezinbestekoa da gatazka horren izaera politikoa onartzea eta, bide batez, gatazka horren parte diren agente eta lurralde guztiak kontuan hartzea. Bestela, berriki ikusi ahal izan duguna errepikatuko da.

Eta argi dago, gaur jaso ditugun deiak eta web orrialdeko sarrerak ikusita, herritarrek badutela interesa gatazkaren alde horietako batek esan dezakeenaren inguruan. Herritarrek argi dutelako konponbidea nahi dutela eta horretarako agente guztiek esaten dutena kontuan izatea ezinbestekoa dela.

Bizpahiru datu eta Azpeitiko zenzen-plazan grabatu genuen spotaren making-offarekin utziko zaituztet, gure ‘izarrekin’ gozatzen jarrai ezazuen. Eta, spotaz ari naizela, youtube.com web gunean mila aldiz pasa ikusi dela esango dizuet, eta beste 300 bat euskaltuben. www.gara.net webgunean zenbat aldiz ikusi den oraindik prozesatzen ari gara. Aurrerago emango dizuegu datu hau.

Jokoari buruz, berriz, lehenengo hiru asteotan mila bertso eta kopla bapo pasa ditugula esango dizuet, eta Andoni Egañaren korridak marka denak tapatu behar dituela. 350 maletilla pasa ditugu erregistratuta dagoeneko eta emanandako botoak zortzi milara hurbiltzen ari dira. Jokoa bukatzen denean zehatz-mehatz eskainiko dizkizuegu datu guztiak: maletillak, bertsoak, koplak, bisitari kopuruak, klikak, hitsak eta dena-delakoak. Ikus dezakezuenez, epaileek lana galanki dute. Esan dezadan, bidebatez, epaile lanetan Asier Ibaibarriaga, Alaia Martin, Maddalen Arzallus eta Aitzol Astigarraga ari direla (ordezkoak Josu Telleria eta Laxaro Azkune dira) eta jokoaren martxa ona beraiei ere zor zaiela, neurri handi batean.

Eta, bukatzeko, hausnarketa txiki bat, Interneti buruz ari garela askotan esaten baita jende askok begiratzen duela baina oso gutxik hartzen duela parte. Ilunbeko maletillaren kasuan, ordea, ia ez zegoen ezer begiratzeko eta jendeak berak sortu behar izan ditu, hasieratik, edukiak. Eta hala ere, edo justu horregatik agian, parte hartzea bikaina izaten ari da. Zergatik ote? Sariengatik izan daitekeela iruditzen zaizue? Seguru beste zerbait dagoela

Eta posdata txiki bat: dedio (!), lankide azpeitiarren katxondeoa gainetik kenduko didan maletilla azkoitiar irabazleren bat ez al dago hor, bestaldean?! Broma da, e! badakit nere ondoko herrian giro polita sortu dela gure bertso-jokoa dela eta ez dela. Animo danoi!!

Get the Flash Player to see this player.

«La Redacción discrepa del editorial sobre el Che.
La Redacción de EL PAÍS quiere mostrar su disconformidad con el editorial titulado Caudillo Guevara, publicado el pasado día 10 de octubre. Más de dos tercios de los redactores (250) consideran que el texto publicado no abordaba en su totalidad la figura de un personaje como el Che Guevara que, con sus luces y sus sombras, es lo suficientemente compleja para haberla tratado como si no hubiera una escala de grises.
El Estatuto de la Redacción contempla la posibilidad de discrepar de un editorial siempre que se logren reunir las firmas necesarias, que cifra en un mínimo de dos tercios de los redactores. En ejercicio de este mecanismo de transparencia y democracia interna, único en la prensa española, se ha habilitado este espacio para dejar testimonio de nuestra discrepancia».

Polemikak oihartzun zabalagoa izan du. Adibidez, Pascual Serrano kazetariak bere blogean 1997an eta 2007an gai berdinari buruz egindako editorialak konparatu ditu bere blogean. Francisco Fernández Buey Pompeu Fabra Unibertsitateko katedradunak ere antzeko analisia egiten du “Sin Permiso” aldizkariaren azken alean. Hala ere, gure hausnarketa txikiak erreproduzitu dugun hori du hizpide, batez ere.

Honelako nota bat argitaratu behar izatea egunkarietako zuzendarien amesgaiztoa dela esan dudan arren, egingo dudan iruzkinaren asmoa ez da komunikabide horretako zuzendariarekin elkartasun korporatibista azaltzea. Irribarre txiki bat ahoan dutela, batzuk “etika periodistikoa” deitzen duten horretaz hitz egin nahi dut.

«Periódico independiente de la mañana» («El periódico global en español» diseinu aldaketaren ondoren) deritzanaren ildo editoriala, gure herriarekiko, aski ezaguna da.

Luzaroan, hala ere, nazioarteko gaietan interesa dugunontzat erreferentzia izan da gai askotan. Halaber, produktu periodistiko gisa egunkari horrek diruak ekartzen dituen bertute ugari ditu eta kalitate aldetik eredu da zentzu askotan. Azken urteotan, ordea, eta Latinoamerikari dagokionez bereziki, bere ildo editorialak neokolonialismora jo du abiadura handian. Cuba, Venezuela, Argentina, Txile, Bolivia, Ekuador… iritzi artikulu iraingarrien eta erreportaia lotsagabeen jomuga izan dira. Dena den, Che Guevarari buruz argitaratutako artikuluak etxeko kazetarien pazientzia agortu du, antza denez.

Honelako berriak lanbide honen alderdi on eta txarrak egunerokotasunean aldi berean pairatzen eta gozatzen ditugunontzat pozgarri dira. Nolabait esateko, kazetaritzarekin adiskidetzen gaituzte eta, komunikabideak beste ezeren gainetik enpresak omen diren garaiotan, gure lanaren balioan sinistera bultzatzen gaituzte.

Beste batzuek, jakina, ez dituzte guk ditugun edo izan ditzakegun zailtasunak. Guk herri oso baten argazkia eskaini nahi izaten dugu, eta bistan da igandeko hitzorduan hori egiteko (aurrekoetan gertatu zen antzera) erraztasun gutxi jarri zizkigutela ilegalizazioaren diseinatzaileek eta akolittoek. Datuen ehuneko ehunera iritsi nahi genuen, legez kanpo utzitakoei beren tokia eman eta horren araberako konklusioak eta analisiak atera. Jakinda, beti ere, hauteskunde hauek ez direla demokratikoak izan; jakinda, gainera, kandidatura guztiak legezkoak izan balira datuak oso bestelakoak izango zirela; jakinda, azkenean, prozesu politikoak berak beste ibilbide bat eduki izan balu igandean beste argazki bat aterako zela. Horregatik nion, ilegalizaziaoren diseinatzaileei «zor»zaizkiela igandeko zailtasun eta burukomin asko.

Testuinguru horretan, hauteskunde gaua eromena izan ohi da, Interneteko zein paperezko kazetari eta teknikoentzat: iturri asko eta oso denbora gutxi denak kontrastatzeko eta dagokien tokia eta pisua emateko denei. Lan asko pilatzen da, lan konplikatua datu «ofizialekin» bakarrik konformatzen ez garenontzat. Eta jende gutxik sekulako ahalegina egin behar du sprintean. Presioa eta tentsioa, egunkari on bat egitea ez baita nahikoa… gero iritsi egin behar da kioskoetara, eta horretarako errotatibak eta banaketan markatutako ordutegiak errespetatu behar dira. Gisa tresneria eta tresneria teknologikoa abiadurarik azkarrenean jartzen ditugu egunotan, eta gure ahalmen eta desiorik handiena dena ondo atera dadin. Ohartuko zineten, dena dela, 2007ko hauteskundeotan jauzi nabarmena eman duela GARAk, igande gauean gure web gunean azkar eta txukun izan zenituztelako herri guztien datuak, legez kanpo utzi zituzten kandidaturen zinegotzi proiekzioekin eta guzti. Alde horretatik, beraz, lasai, mingaina kanpoan dugula bukatu arren lotara lasai antzean joateko moduan. Lasai antzean diot, filmaren bigarren zatia astelehen goizean proiektatzen delako, kioskora joan eta kafesnearekin batera egunkaria irakurtzen jartzean pilatutako tentsioa pixkanaka uxatzen hasten garenean. Gero iristen da oker txikiak konpontzeko garaia eta egindakoak eta ikasitakoak hurrengoan gehiago eta hobeto egiteko aprobetxatzeko.

Denboran zehar edo gertakizun zehatz baten aurrean, egindako lan ona (geure ustez, jakina) goraipatu edo nabarmendu nahi izaten dugun; normalean, benetan gustura eta konforme geratu garenean egindakoaz. Erreferentziak sendotzeko, gai honetan edo bestean erreferente informatiboak garela eta izan nahi dugula adierazteko. Horrek, nere iritziz behinik behin, koherentzia eskatzen du, koherentzia informatiboa exijitzen du autopromozioak sinesgarritasuna izango badu. Koherentzia ez badu, mezu horrek naturaltasuna galtzen du, sinesgarritasuna gal lezake.

Adibide bat jarriko dizuet, azken egunotan buruan eta belarrietan bueltaka ibili dudan bat. Radio Euskadin entzun nuen Eva Forest estimatuaren heriotzaren ondorengo egunetan. Albistea informatiboetatik desagertuta zegoen ordurako, eta irrati publikoak bere programazioan zehar sakabanatu zituen Eva Foresten heriotzari buruz emandako informazioaren zatitxo edo korte batzuk.
Askok eta askok ezagutuko zenuten bere ibilbidea. Zeri eskaini zion bere bizitza eta lana, nola pentsatzen zuen eta, batez ere, nola eta zer sentitzen zuen. Hainbeste esan dezakedala uste dut, GARAn alboan izan dugulako beti, Alfonso Sastre handiarekin batera.

Kontua da, nik behinik behin, autopromozio itxura hartu diedala korte horiei. Erabat zilegia izango litzateke irrati-telebista publikoak bere ildo informatiboaren ondorio koherente eta logiko bezala egin izan balu. Baina, komentario hau sentsazioen bizipenetik atera dudala aitortuta ere, zalantza gelditu zait, eta marketingaren izenean edo itxurarekin egindako marketing ezegoki baten itxura gehiago hartu diot azkenean. Okertuta egon naiteke, jakina, eta barkatuko didate horrela bada.

Beste alde batetik, Nigeriako gobernuak ordaindutako publizitate gehigarri bat agertzen zen ondoren, azpian testu hau zuela: “This supplement has been produced and sponsored by Press Tribune. It did not involve the reporting or editing staff of The Economist and no endorsement is implied”. Gehigarria, Nigeriari buruzko informazio osoa bezain partziala azaltzen zuen sei orrialdetako txostena zen. Txosten honetan, nazioarteko finantzariei Nigerian inbertitzeko deia eginez, herrialdearen egonkortasuna goraipatzen zen. Txostenean azaltzen zenez, Afrikako lurralderik populatuena den hartan teknologia mailan oso aurreratuak omen daude, ustiatu gabeko gasa eta petrolio errekurtso handiak dituzte eta finantzen eta bankuen alorrean oso garatuak daude.

Gertakizun bitxi honen harira, honelako kontuak gure artean ere geroz eta ohikoagoak direla pentsatu nuen. Izan ere, gure artean GARAren lerro editorialarekin bat egiten ez duen publizitatea argitaratzeagatik kritikatu gaituenik ere izan da inoiz. Adibide bat jartzeagatik, Lakuako Barne sailaren publizitateak gure hainbat irakurleri min egiten die. Publizitate hori are jasangaitzagoa iruditzen zaie ale berean, orrialde batzuk lehenago, Sail horrek duen jarrerarekin kritiko azaltzen den informazioa edo artikuluak argitaratzen ditugunean.

Aspalditik, beste komunikabide batzuekin konparatuz, gure instituzioen aldetik alor honetan jasaten dugun diskriminazioa kritikatu dugu. Dugun irakurle kopurua eta hedapena kontuan hartuz, instituzio publiko gehienek beste komunikabideetan baino publizitate gutxiago sartzen dute gurean. Hori egiten edo erabakitzen duenak jakingo du zergatik. Iragarki edo kanpaina batzuk bai eta besteak ez erabakitzen duenak jakingo du zergatik. Ondorioz, puntu batera arte, The Economist-en jarrerarekin bat eginez, auzi honen ardura lehenik eta behin publizitatea sartzen duenari egotzi behar litzaioke, egitekotan.

Iritzi orokorrago batek, agian, hobeto azalduko luke kontua. Hasteko, komunikabideak, beste zenbait gauzen artean, enpresak ere badirela bistan da, sarri ahazten den kontua bada ere. Eta publizitatea elementu zentrala dela ere begibistakoa da. Baina, era berean, egunkariak ez direla soilik enpresak ere esan genezake, eta garbi dago gizartearen sektore edo talde zabalen iritzi politiko, sozial, ekonomiko eta kulturalekin identifikatzen direla edo identifika daitezkeela. Ondorioz, gertakizunei buruzko informazioarekin batera, talde sozial horien kezkak eta iritziak islatzen saiatzen gara. Komunikabideek iritzi kritikoa sortzeko duten edo izan behar luketen gaitasuna azpimarratzekoa da.

Helburu hori lortzen dugun ala ez aztertzea kezka edo betebehar garrantzitsua da. Horretarako, kazetarien lanaren kalitatea eta produktuen barne eta kanpo koherentzia aztertu behar da, behin eta berriz, egunerokotasunak ematen eta kentzen duen guztiarekin. Normala denez, eguneroko lanak beti ematen du norberaren buruarekin kritikoa izateko tartea, beti gehiago eta hobeto egin nahi dugulako.

Orokorrean, GARA irakurriz, bizi dugun errealitateari buruz eta gobernatzen gaituzten instituzioei buruz irakurleak iritzi kritikoa osa dezakeela sinesten dut. Iritzi kritikoa da, hain zuzen ere, publizitate «berezi» batzuen aurrean existitzen den “antidotorik” onena.

Finean, kazetaritzaren oinarrian dauden premisa sinple hauek Nigeriarako, Londreserako edota Gasteizerako berdin balio dezakete.

Diseinu aldetik azal orekatua egiten saiatu ginen, eta mantxetak lagundu zigun horretan, goiko partea eta behekoa ondo bereizten zituelako eta koloreak indarra ematen zielako biei.
Eta, bistan denez, inpaktua lortu nahi izan genuen, lehen orrialde deigarria egin eta, bidebatez, normalean hain kuadrikulatuak diren eskemak apurtu.

Horrek ez du esan nahi, jakina, egunero horrelakoak egiten hasiko garenik, edo astero, baina… Jakin badakigu, jakina, ez dela batere normala mantxeta horren behean jartzea, eta horrek sortu zigun iskanbilarik handiena lehen orrialdea diseinatzen ari ginela. Aurrera egitea erabaki genuen, hala ere, bizitasun pixka bat emateko eguneroko eskemei, edukiekin batera diseinu aldetik ere, tarteka behinik behin, sorpresatxoak eman nahi ditugulako. Gehiago edo gutxiago asmatuko dugu, gustuen arabera eta diseinuari buruz izan ditzakegun moldeen arabera seguru asko, baina… eguneroko bizimoduan gertatzen den antzera, bizipoz pixka bat ere ematen du gauza desberdinak egiteak.
Zer iruditu zitzaizuen?