Josu Juaristi

Publizitatea eta edukiak

Pasa den hilabeteko The Economist-en ale batean deigarria egin zitzaidan kontua ikusi nuen. Alde batetik, aldizkariak Nigeriako egoera politikoari buruzko artikulu luzea argitaratzen zuen. Hauteskundeen testuinguruan, hango egoerarekin erabat kritikoa zen artikulua. Ustelkeria, hauteskunde-emaitzen manipulazioa, eskubideen eta askatasunen zanpaketa,… hori guztia, prozesu politikoaren kaosa eta kaos horretan gobernuak duen ardura azpimarratzen zuen artikulu baten barruan.

Beste alde batetik, Nigeriako gobernuak ordaindutako publizitate gehigarri bat agertzen zen ondoren, azpian testu hau zuela: “This supplement has been produced and sponsored by Press Tribune. It did not involve the reporting or editing staff of The Economist and no endorsement is implied”. Gehigarria, Nigeriari buruzko informazio osoa bezain partziala azaltzen zuen sei orrialdetako txostena zen. Txosten honetan, nazioarteko finantzariei Nigerian inbertitzeko deia eginez, herrialdearen egonkortasuna goraipatzen zen. Txostenean azaltzen zenez, Afrikako lurralderik populatuena den hartan teknologia mailan oso aurreratuak omen daude, ustiatu gabeko gasa eta petrolio errekurtso handiak dituzte eta finantzen eta bankuen alorrean oso garatuak daude.

Gertakizun bitxi honen harira, honelako kontuak gure artean ere geroz eta ohikoagoak direla pentsatu nuen. Izan ere, gure artean GARAren lerro editorialarekin bat egiten ez duen publizitatea argitaratzeagatik kritikatu gaituenik ere izan da inoiz. Adibide bat jartzeagatik, Lakuako Barne sailaren publizitateak gure hainbat irakurleri min egiten die. Publizitate hori are jasangaitzagoa iruditzen zaie ale berean, orrialde batzuk lehenago, Sail horrek duen jarrerarekin kritiko azaltzen den informazioa edo artikuluak argitaratzen ditugunean.

Aspalditik, beste komunikabide batzuekin konparatuz, gure instituzioen aldetik alor honetan jasaten dugun diskriminazioa kritikatu dugu. Dugun irakurle kopurua eta hedapena kontuan hartuz, instituzio publiko gehienek beste komunikabideetan baino publizitate gutxiago sartzen dute gurean. Hori egiten edo erabakitzen duenak jakingo du zergatik. Iragarki edo kanpaina batzuk bai eta besteak ez erabakitzen duenak jakingo du zergatik. Ondorioz, puntu batera arte, The Economist-en jarrerarekin bat eginez, auzi honen ardura lehenik eta behin publizitatea sartzen duenari egotzi behar litzaioke, egitekotan.

Iritzi orokorrago batek, agian, hobeto azalduko luke kontua. Hasteko, komunikabideak, beste zenbait gauzen artean, enpresak ere badirela bistan da, sarri ahazten den kontua bada ere. Eta publizitatea elementu zentrala dela ere begibistakoa da. Baina, era berean, egunkariak ez direla soilik enpresak ere esan genezake, eta garbi dago gizartearen sektore edo talde zabalen iritzi politiko, sozial, ekonomiko eta kulturalekin identifikatzen direla edo identifika daitezkeela. Ondorioz, gertakizunei buruzko informazioarekin batera, talde sozial horien kezkak eta iritziak islatzen saiatzen gara. Komunikabideek iritzi kritikoa sortzeko duten edo izan behar luketen gaitasuna azpimarratzekoa da.

Helburu hori lortzen dugun ala ez aztertzea kezka edo betebehar garrantzitsua da. Horretarako, kazetarien lanaren kalitatea eta produktuen barne eta kanpo koherentzia aztertu behar da, behin eta berriz, egunerokotasunak ematen eta kentzen duen guztiarekin. Normala denez, eguneroko lanak beti ematen du norberaren buruarekin kritikoa izateko tartea, beti gehiago eta hobeto egin nahi dugulako.

Orokorrean, GARA irakurriz, bizi dugun errealitateari buruz eta gobernatzen gaituzten instituzioei buruz irakurleak iritzi kritikoa osa dezakeela sinesten dut. Iritzi kritikoa da, hain zuzen ere, publizitate «berezi» batzuen aurrean existitzen den “antidotorik” onena.

Finean, kazetaritzaren oinarrian dauden premisa sinple hauek Nigeriarako, Londreserako edota Gasteizerako berdin balio dezakete.

This entry was posted on Tuesday, May 15th, 2007 at 9:56 am and is filed under Berriak. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.